ΒΟΝΙΤΣΑ-ΟΔΥΣΣΕΙΑ ΣΤΟ ΜΥΡΤΑΡΙ: Η άγνωστη εξέγερση των προσφύγων του 1897 και η γέννηση της Νέας Καμαρίνας
ΑΘΗΝΑ — Ενώ το διπλωματικό και στρατιωτικό φιάσκο του Ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897 οδηγούσε την Αθήνα σε μια ταπεινωτική συνθηκολόγηση, πίσω από τις γραμμές του μετώπου εκτυλίσσονταν μια ασύλληπτη ανθρωπιστική τραγωδία.
Σύμφωνα με αποκαλυπτικά στοιχεία των ιστορικών αρχείων του refugeesingreece.gr, η ηρωική αντίσταση, το «νέο Ζάλογγο» και ο μετέπειτα ξεριζωμός των κατοίκων της Καμαρίνας Πρεβέζης συνθέτουν μια από τις πιο συγκλονιστικές, αλλά αποσιωπημένες σελίδες του «μαύρου ’97». Μια ιστορία που σημαδεύτηκε από μια πρωτοφανή έφοδο προσφύγων στο Ελληνικό Κοινοβούλιο.
Πολεμικό Ανακοινωθέν: Μια χούφτα αντάρτες εναντίον δύο ταγμάτων
Η κήρυξη του πολέμου σήμανε γενικό συναγερμό στην Ήπειρο. Υπό τις οδηγίες του Κωνσταντίνου Τζώρτζη (Καπετάν Ζαχαράκη), 150 Καμαρινιώτες και 20 Λευκαδίτες εθελοντές συγκρότησαν αμέσως αντάρτικο σώμα, καταφέρνοντας αρχικά καίρια πλήγματα στις εχθρικές δυνάμεις.
Η απάντηση των Οθωμανών ήταν αμείλικτη. Δύο τουρκικά τάγματα ενισχυμένα από 700 Τσάμηδες εθελοντές, κύκλωσαν το χωριό. Παρά τις βαριές απώλειες των Τουρκαλβανών, η άμυνα κάμφθηκε. Η Καμαρίνα κατελήφθη και παραδόθηκε στις φλόγες και τη λεηλασία, αναγκάζοντας τους επιζώντες να υποχωρήσουν προς τα ορεινά.
Ανταπόκριση από το Μέτωπο: Αναβιώνει το δράμα του Ζαλόγγου
Οι πληροφορίες που κατέφθαναν από τον ιστορικό βράχο του Ζαλόγγου έκοβαν την ανάσα. Καταδιωκόμενοι από τα εχθρικά στρατεύματα, οι αμυνόμενοι μαζί με εκατοντάδες γυναικόπαιδα οχυρώθηκαν στον γκρεμό για την ύστατη μάχη.
Κατά τη διάρκεια επιχείρησης φυγάδευσης, μια ομάδα γυναικών εγκλωβίστηκε στο χείλος της αβύσσου. Σε μια πράξη που ξύπνησε μνήμες του 1803, η Ανθούλα Ανωγιάτη επέλεξε να πέσει στο κενό παρά να πέσει στα χέρια των διωκτών της. Η αυτοθυσία της «νέας Σουλιώτισσας» προκάλεσε τέτοιο σοκ στο πεδίο της μάχης, που οι Τούρκοι διέταξαν κατάπαυση του πυρός, παροτρύνοντας τις υπόλοιπες γυναίκες να μην αυτοκτονήσουν και να αποχωρήσουν με ασφάλεια.
Προσφυγικό Δράμα: Από τα πολεμικά πλοία στην εξαθλίωση
Η επόμενη μέρα βρήκε 448 διασωθέντες Καμαρινιώτες σε κατάσταση απόλυτης ένδειας. Μαζί με άλλους πρόσφυγες περισυνελέχθησαν από ελληνικό πολεμικό πλοίο και μεταφέρθηκαν μέσω Λευκάδας στη θέση Μυρτάρι Βόνιτσας, ιδρύοντας τη Νέα Καμαρίνα (5,5 χλμ. από τη Βόνιτσα).
Ωστόσο, η υποδοχή από το επίσημο κράτος ήταν ανύπαρκτη. Αντιμέτωποι με το φάσμα της πείνας και των θανατηφόρων ασθενειών, οι πρόσφυγες αφέθηκαν στη μοίρα τους, με αποτέλεσμα πολλοί από αυτούς να πάρουν την απεγνωσμένη απόφαση να επιστρέψουν στο καμένο τους χωριό, παρότι αυτό βρισκόταν ακόμη υπό τουρκική κατοχή.
ΕΦΟΔΟΣ ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ: Μπροστά στην κρατική αδράνεια, οι ξεριζωμένοι Καμαρινιώτες απάντησαν με δυναμικές κινητοποιήσεις. Το 1899, σε μια πρωτοφανή ενέργεια για τα κοινοβουλευτικά χρονικά, πραγματοποίησαν έφοδο στο κτίριο της Βουλής στην Αθήνα, απαιτώντας δικαιοσύνη και μέσα επιβίωσης.
Η δυναμική αυτή παρέμβαση ανάγκασε την κυβέρνηση να υποχωρήσει, παραχωρώντας στους πρόσφυγες εκτάσεις που ανήκαν στη Μονή Αγίας Παρασκευής Μυρταρίου:
-
500 τ.μ. ανά οικογένεια για οικόπεδο κατοικίας.
-
40 στρέμματα ανά οικογένεια για καλλιέργεια.
-
Παραχώρηση κοινοτικών βοσκοτόπων.
Στατιστική Εικόνα: Το χρονικό της ερήμωσης
Παρά την καθυστερημένη κρατική αρωγή, οι πληγές δεν έκλεισαν ποτέ. Τα επίσημα στοιχεία των απογραφών αποτυπώνουν το χρονικό της σταδιακής συρρίκνωσης της Νέας Καμαρίνας, καθώς οι κάτοικοι σταδιακά επέστρεφαν στις πατρογονικές τους εστίες (ιδιαίτερα μετά την απελευθέρωση της Ηπείρου το 1912-13):
| Έτος Απογραφής | Πληθυσμός Νέας Καμαρίνας |
| 1897 (Ίδρυση) | ~500 κάτοικοι |
| 1907 | 373 κάτοικοι |
| 1920 | 155 κάτοικοι |
| 2011 | 33 κάτοικοι |
Η Νέα Καμαρίνα στέκει μέχρι σήμερα ως ένας σιωπηλός μάρτυρας της προσφυγικής οδύσσειας του 1897, υπενθυμίζοντας ότι ο ηρωισμός της ελληνικής επαρχίας χρειάστηκε συχνά να αναμετρηθεί όχι μόνο με τον ξένο εισβολέα, αλλά και με την αναλγησία της κεντρικής εξουσίας.
Απο το νέο βιβλίο που θα κυκλοφορήσει αυτές τις μέρες
“Γνωρίζοντας τον Τόπο μας”
.
