Πρότυπο για σήμερα το ΟΧΙ του 1940

Με αφορμή την εφετινή
εθνική επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 1940 που σήμανε την αρχή του αγώνα του
ελληνικού λαού να προασπίσει την ελευθερία του από την υποδούλωση στις δυνάμεις
του φασισμού και του ναζισμού, η Χριστιανική Δημοκρατία εξέδωσε την ακόλουθη
ανακοίνωση:…

1. Η 28η Οκτωβρίου 1940
έρχεται σε μια στιγμή εντελώς ιδιάζουσα. Με κοινοβουλευτικές διεργασίες, στο
μικρό κόμμα των Ελευθεροφρόνων του Ιωάννη Μεταξά, που είχε λάβει περίπου 50
χιλιάδες ψήφους και 4%, παραδόθηκε η εξουσία. Με το διάταγμα της 4ης Αυγούστου
1936, που υπέγραψε ο βασιλιάς Γεώργιος Β’, ο Μεταξάς είχε καταργήσει σειρά από
συνταγματικές προβλέψεις και επέβαλε δικτατορία χωρίς αντίδραση. Συμπληρώνονταν
18 χρόνια από την Πορεία στη Ρώμη, επέτειο που τιμούσε το ιταλικό φασιστικό
καθεστώς.

2. Ο Μεταξάς ήταν εξαρχής
ενάντιος στον κοινοβουλευτισμό και την αστική δημοκρατία (που αποκαλούσε
“πλουτοδημοκρατία”) και μαρτυρείται από τα ημερολόγιά του ότι έβλεπε συγγένειες
μεταξύ του καθεστώτος του και αυτών της Ιταλίας, της Γερμανίας και της ΕΣΣΔ.
Όμως, η αστική-κεφαλαιοκρατικού τύπου ειδικά δημοκρατία περνούσε μια κρίση άνευ
προηγουμένου. Το καθεστώς Μουσολίνι κυβερνούσε ήδη επί 15ετία κοντά στην
Ιταλία. Ο Χίτλερ όχι μόνο επικράτησε άνετα στη Γερμανία αλλά στα πρώτα χρόνια
της διακυβέρνησής του, όπως του πίστωσαν οι πολιτικοί του αντίπαλοι, κατόρθωσε
να εκμηδενίσει την ανεργία (Μπρεχτ) και να εφαρμόσει οικονομικές πολιτικές με
δημόσιες δαπάνες σαν να είχε διαβάσει τα έργα του Κέυνς. Με δεδομένο τον
ολοκληρωτισμό, οι διαφορές με την πρότερη κατάσταση του “φιλελευθερισμού της
Δημοκρατίας της Βαϊμάρης” ήταν συντριπτικές.

3. Ο Μουσολίνι από την
άλλη δήλωνε ως ένας άνθρωπος χωρίς θεωρητικές αρχές, ένας “άνθρωπος της
δράσης”, μια κληρονομιά που φυσικά παραπέμπει στον αστισμό. Ο Μουσολίνι ήταν
ταυτόχρονα “λαϊκιστής και αντιλαϊκός” και υπεράσπιζε έναν αταξικό εθνικισμό. Το
καθεστώς Μεταξά δεν αντέδρασε επίσημα σε κανένα από τα προμηνύματα της ιταλικής
εισβολής, ακόμη και στον τορπιλισμό της Έλλης στις 15 Αυγούστου του 1940. Ο
Μεταξάς, όταν έλαβε το τελεσίγραφο, όπως μαρτυρούν οι ιστορικοί, έβγαλε τα
γυαλιά του και είπε στα γαλλικά “λοιπόν, αυτό σημαίνει πόλεμο”.

4. Το φασιστικό καθεστώς
Μουσολίνι, επικαλούμενο διάφορα προσχήματα, εισέβαλε, μέσω του εδάφους της
κατεχόμενης Αλβανίας, πριν τις 6 η ώρα που είχε θέσει το τελεσίγραφο. Ο
Θεοτοκάς περιέγραψε την ελληνοϊταλική σύγκρουση ως “ενδοοικογενειακή” και με
περισσότερο μένος από την ελληνογερμανική. Αγανάκτηση είχε προκαλέσει η
ιερόσυλη και τρομοκρατική επίθεση που προηγήθηκε στην Τήνο τον 15αύγουστο, που
εκτός από τον τορπιλισμό της «Έλλης» κινδύνεψε να προκαλέσει δεκάδες θύματα
μεταξύ των προσκυνητών. Η απρόκλητη ιταλική εισβολή ήταν εκείνη που προκάλεσε
την επέμβαση της χιτλερικής Γερμανίας και την κατοχή της χώρας μας.

5. Στο προσκλητήριο του
Μεταξά μετά την εισβολή ανταποκρίθηκαν όλες οι δυνάμεις, όπως θα γινόταν και με
κάθε κυβέρνηση άλλωστε. Μέσα σε αυτούς ήταν και ο φυλακισμένος Ζαχαριάδης του
ΚΚΕ. Η συσπείρωση στον αγώνα για την απόκρουση των εισβολέων ήταν παλλαϊκή. Η
ιταλική εισβολή ανακόπηκε και στη συνέχεια, ο ελληνικός στρατός πέρασε στην
αντεπίθεση απελευθερώνοντας μεγάλο τμήμα της Βορείου Ηπείρου. Ήταν η πρώτη
στρατιωτική ήττα των δυνάμεων του Άξονα. Ο Μουσολίνι αναγκάστηκε να ζητήσει τη
βοήθεια του Χίτλερ, που προετοιμαζόταν να πλήξει τη Σοβιετική Ένωση και δεν
σκόπευε να επιτεθεί στα Βαλκάνια. Η ελληνική αντίσταση στη χιτλερική Γερμανία
καθυστέρησε την επίθεση στη Σοβιετική Ένωση και συνέβαλε στην αποτυχία της το
Χειμώνα του 1941.

6. Το ΟΧΙ και η πανεθνική
τότε αντίσταση ενάντια στον κατακτητή ήταν το προανάκρουσμα της μεταγενέστερης
Εθνικής Αντίστασης, μιας από τις κορυφαίες σε όλη την Ευρώπη, και επίσης της
αξιοπρεπούς στάσης της Διοικούσας Εκκλησίας. Μετά τον από Τραπεζούντος
αρχιεπίσκοπο Αθηνών Χρύσανθο που αρνήθηκε να ορκίσει την πρώτη κατοχική
κυβέρνηση Τσολάκογλου, και ο Δαμασκηνός που τον διαδέχθηκε το 1941 προέβη σε
σειρά λυτρωτικών ενεργειών μέσα στην Κατοχή με αποκορύφωμα τη στήριξη του αγώνα
της Αντίστασης κατά της πολιτικής επιστράτευσης που είχε ως αποτέλεσμα η Ελλάδα
να είναι η μόνη χώρα στην κατεχόμενη Ευρώπη που δεν έστειλε εργαζόμενους στη
Γερμανία και την επίσημη καταδίκη του εκτοπισμού των Ελλήνων Εβραίων στα
στρατόπεδα εξόντωσης. Στην ιστορία της Ορθοδοξίας, είτε η ενεργός είτε η
παθητική αντίσταση που προβάλλουν οι μάρτυρες, είναι πρότυπο και η αυτοθυσία
υπέρ του συνανθρώπου που κινδυνεύει και άδικα πολεμείται, ήθος που πρέπει να μας
εμπνεύσει στους σημερινούς καιρούς της κατίσχυσης του νεοφιλελευθερισμού και
του νεοατομικισμού.

Αθήνα 28 Οκτωβριου
2026. Από το Γραφείο Τύπου της ΧΔ

 

Πηγή: https://xiromeronews.blogspot.com/2026/10/1940_02021159665.html

.