Την Παρασκευή 20 Φεβρουαρίου 2026 το Εργατικό Κέντρο Λευκάδας-Βόνιτσας αφιέρωμα στον Θόδωρο Αγγελόπουλο

Την Παρασκευή 20 Φεβρουαρίου 2026 το Εργατικό Κέντρο Λευκάδας-Βόνιτσας, θέλοντας να τιμήσει τον μεγάλο διανοητή και ποιητή των εικόνων στο παγκόσμιο κινηματογραφικό στερέωμα, Θόδωρο Αγγελόπουλο, θα προβάλει την ταινία του «Ταξίδι στα Κύθηρα» (1984, 138’), στις 19.30.

Επίσης, στο πλαίσιο του αφιερώματος, θα προβληθεί το βίντεο από τα γυρίσματα της επικής ταινίας του «Θίασος» (1975) στο Κάστρο της Λευκάδας.

Στις 24 Ιανουαρίου 2012 το νήμα της ζωής του κόπηκε βίαια, όταν ο σπουδαίος σκηνοθέτης, σεναριογράφος και παραγωγός του κινηματογράφου βρισκόταν στο Κερατσίνι για τα γυρίσματα της ταινίας του «Η άλλη θάλασσα». (Το φιλμ αυτό θα αποτελούσε την τρίτη ταινία της τριλογίας μετά το «Λιβάδι που δακρύζει» και τη «Σκόνη του χρόνου»).

Ο αγαπημένος «Τεό» του ελληνικού και διεθνούς κοινού, ο πλέον αναγνωρισμένος και πολυβραβευμένος Έλληνας σκηνοθέτης, ο ελεγειακός ποιητής του κινηματογράφου «έφυγε» στην ακμή της καριέρας του, ωστόσο άφησε πίσω του έναν τεράστιο κινηματογραφικό πλούτο για τις επερχόμενες γενιές.

Η διανοητική του συγκρότηση γύρω από κάθε μορφή τέχνης αλλά και η διεισδυτική ματιά του στη φιλοσοφία, στην πολιτική και στην ιστορία, η σύνδεσή του με το θέατρο (αρχαίο και μπρεχτικό), αλλά και η μεγάλη αγάπη του για την Ελλάδα, το φως, τους μύθους, την ιστορία της τον καθιστούν τον σπουδαιότερο σύγχρονο κινηματογραφιστή μιας κοινωνίας που δε γνωρίζει άλλον τρόπο να υπάρχει εκτός από τη συμβατικότητα, αυτήν που προεξέτεινε μέσα στην κοινωνική ζωή η συμβατικότητα της ελληνικής ιστορίας.

Τα θέματα και οι αναζητήσεις του κινηματογραφικού του σύμπαντος, όπως η εθνική συνείδηση των Ελλήνων, ο μύθος που προτείνεται σαν ιστορία και η ιστορία κατασκευασμένη ως εύπεπτος μύθος, η Ελλάδα ως χώρα πολιτισμού που όμως ταπεινώνει τα παιδιά της εναρμονίζονται και αναδεικνύονται μέσα από τη χρησιμοποίηση αρχέγονων μύθων (π.χ. μύθος των Ατρειδών) αλλά και τη μυθοπλασία της νεότερης ποίησης που είτε ατόφια (το ποίημα «Όταν» του Μιχάλη Κατσαρού στον «Θίασο») είτε με την εικονοποιία της (π.χ. η ερωτική σκηνή στον «Μελισσοκόμο» θυμίζει έντονα την «Ερωτική Κλίμακα» του Γιάννη Ρίτσου) είναι πάντα παρούσα, σκηνογραφικά αόρατη, μα πάντα αξεδιάλυτα δεμένη με το σύμπαν του.

Ο Βασίλης Ραφαηλίδης, που γνώριζε όσο λίγοι τον Αγγελόπουλο και το έργο του, μιλάει γι’ αυτόν στο βιβλίο του «Το ομιχλώδες τοπίο της Ιστορίας (πέντε κείμενα για τον Αγγελόπουλο)», εκδόσεις Αιγόκερως:

«Οι ταινίες του Αγγελόπουλου είναι ποιητικά ιστορικές. Σε καμία περίπτωση όμως δεν είναι ανιστόρητες. Άλλωστε, η ποίηση είναι ο μόνος τρόπος που έχει ένας ευαίσθητος άνθρωπος να παραμερίσει την ιστορική ομίχλη που χρόνια ατελείωτα τώρα δημιουργούν τεχνηέντως οι ακαδημαϊκοί, οι επίσημοι “σκηνοθέτες” της Ιστορίας μας, και στη θέση της να βάλει το ποιητικά διφορούμενο, που κι αυτό βέβαια είναι ομιχλώδες, όμως δεν λειτουργεί σαν προπέτασμα για να κρυφτεί πίσω του η αλήθεια.

Αντίθετα, η ομιχλώδης ασάφεια της ποίησης, μόνο αυτή, θα μπορούσε να σκίσει το παραπέτασμα της ιστορικής μας ομίχλης και να αποκαλύψει το πραγματικό, ελληνικό τοπίο πίσω από την ομίχλη. Γιατί υπάρχει όντως ένα τοπίο στην ομίχλη, μόνο που πρέπει να σκίσεις το παραπέτασμα της ιστορικής ομίχλης για να το δεις. Ακριβώς όπως κάνει ο Αγγελόπουλος σε όλες του τις ταινίες».

Στο «Ταξίδι στα Κύθηρα», την ομίχλη τη δημιουργεί η ιδιομορφία της ελληνικής Ιστορίας: δεν υπάρχει πατρίδα για τους Έλληνες, παρά μόνο εκτός Ελλάδας. Ο γερο-αντάρτης στο τέλος θα πάρει ξανά το δρόμο της εξορίας, γιατί η πατρίδα του έχει γεμίσει από δοσίλογους, παλιότερους και νεότερους, και δεν έμεινε ούτε μια σπιθαμή γης για τους πατριώτες. Η «ψυχή» της Ελλάδας κάπου είναι χαμένη στην ομίχλη, όχι για να μην τη βρει ο εχθρός, αλλά για να μην τη βρει ο Έλληνας και ταυτιστεί μαζί της.

Συγκλονιστική ταινία ποιητικού ρεαλισμού, που, μέσα από τη λυρικότητα, τη νοσταλγία και την τραγικότητα, παραπέμπει στον συμβολισμό της επιστροφής του Οδυσσέα στην Ιθάκη. Και βέβαια γίνεται ακόμη πιο συγκλονιστική στο βαθμό που τους πρωταγωνιστικούς ρόλους κρατούν οι συγκεκριμένοι ηθοποιοί.

Η ερμηνεία τους υποδειγματική, αλλά τα ηνία κρατούν ο εξαιρετικός Τζούλιο Μπρότζι, του οποίου η φωνή στην ταινία είναι στην πραγματικότητα η φωνή του Αγγελόπουλου, και η ανυπέρβλητη φιγούρα του Μάνου Κατράκη και της σύντομης, αλλά «ηλεκτρισμένης» ερμηνείας του Διονύση Παπαγιαννόπουλου.

«Σε ακούω. Σε ακούω που έρχεσαι. Σε ξεγέλασα πέντε φορές. Πέντε πόλεμοι. Φυλακές και στήσιμο στον τοίχο. Σε ξεγέλασα. Σ’ ακούω. Σ’ ακούω που έρχεσαι…».

Ο μονόλογος του Μάνου Κατράκη ήταν προφητικός. Λίγο μετά τα γυρίσματα, στις 2 Σεπτέμβρη 1984, «φεύγει» από κοντά μας στα 75 του χρόνια. Η τελευταία ερμηνεία της ζωής του, συγκλονιστική. Αλλά και ο Διονύσης Παπαγιαννόπουλος «φεύγει» την ίδια χρονιά. Η ταινία κυριολεκτικά αποτέλεσε το κύκνειο άσμα των δύο πολυαγαπημένων μας ηθοποιών και απέσπασε δύο βραβεία: στο Διεθνές Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης καθώς και στο Φεστιβάλ των Καννών.

Ο Θόδωρος Αγγελόπουλος στη Λευκάδα

Ο Θόδωρος Αγγελόπουλος είχε ιδιαίτερη σχέση με τη Λευκάδα.

Αρχικά είχε επισκεφθεί το νησί πριν από το ’73, για να προλογίσει την πρώτη του ταινία «Αναπαράσταση», που θα προβαλλόταν από την Κινηματογραφική Λέσχη Λευκάδας.

Στη συνέχεια γύρισε στο νησί μας σκηνές από τις ταινίες του «Μεγαλέξανδρος» και «Θίασος», ενώ ήταν ο τόπος όπου συνάντησε τη μετέπειτα σύζυγό του Φοίβη και γνώρισε από κοντά τον αείμνηστο Τσουκαλαδιώτη μελισσοκόμο Σπύρο Σταματέλο, μετέπειτα ηθοποιό αλλά και «καθοδηγητή» του στην ταινία του «Μελισσοκόμος».

Τον Μάρτιο του 2010 ο Θόδωρος Αγγελόπουλος βρέθηκε για ακόμη μια φορά στη Λευκάδα καλεσμένος πάλι από την Κινηματογραφική Λέσχη του Ορφέα.

Τότε, επί δημαρχίας κ. Βασίλη Φέτση, τιμήθηκε και από το Δήμο Λευκάδας, με την ανακήρυξή του ως επίτιμο δημότη της πόλης. Παράλληλα προβλήθηκε στον «Απόλλωνα» η ταινία του «Η σκόνη του χρόνου» την οποία και προλόγισε.

Υπάρχουν δύο συνεντεύξεις του εκείνης της εποχής στα λευκαδίτικα ιστολόγια, στις οποίες μπορεί κάποιος να ανατρέξει για να γνωρίσει καλύτερα τον μεγάλο δημιουργό:

Η συνέντευξη που έδωσε στον Γιάννη Φαλκώνη, σκηνοθέτη και ποιητή, και δημοσιεύθηκε στο «Άρωμα Λευκάδας», καθώς και στη δημοσιογράφο Βιβιάννα Βαρδή στο «LefkadaPress».

Κλείνοντας, παραθέτουμε μία από τις σπουδαίες φράσεις του: «Μόνο μια επίθεση πολιτισμού μπορεί να ξανακάνει αυτό το χώρο να βρει την αξιοπρέπειά του».

Επιμέλεια: Γιώτα Σταματέλου, Ευαγγελία Κούρτη