Ελεγκτικό Συνέδριο: «Φάμπρικα» απευθείας αναθέσεων στους ελέγχους των ΟΤΑ
Μια ιδιαίτερα προβληματική εικόνα για κρίσιμους τομείς της λειτουργίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης προκύπτει από την Ετήσια Έκθεση 2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 21 Οκτωβρίου…..
Η έκθεση, που εγκρίθηκε ομόφωνα από την Ολομέλεια του ανώτατου δημοσιονομικού δικαστηρίου, αναδεικνύει αδυναμίες οι οποίες αφορούν την ουσιαστική λειτουργία των ελεγκτικών μηχανισμών, την παρακολούθηση των δημοσίων έργων, την αξιοποίηση δημοτικών εσόδων και την προστασία κοινόχρηστων χώρων.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι διαπιστώσεις για τις συμβάσεις που ανατίθενται σε εξωτερικούς συνεργάτες προκειμένου να ελέγχουν τους ίδιους τους δημόσιους φορείς.
Το 90% με απευθείας ανάθεση – 7,6 εκατ. ευρώ χωρίς διαγωνιστική διαδικασία
Σύμφωνα με το Ελεγκτικό Συνέδριο, τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη ισχύος του νόμου 4795/2021, η πλειονότητα των Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου των ΟΤΑ πρώτου και δεύτερου βαθμού εξακολουθεί να στηρίζεται σε εξωτερικούς συνεργάτες.
Η εξάρτηση αυτή παρατηρείται επίσης σε νοσοκομεία, πανεπιστήμια και νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου.
Από τον έλεγχο των σχετικών συμβάσεων προκύπτουν τρία χαρακτηριστικά στοιχεία:Το 90% των συμβάσεων ανατέθηκε απευθείας.
Το 85% της συνολικής συμβατικής αξίας, περίπου 7,6 εκατ. ευρώ, αφορά απευθείας αναθέσεις.
Μόλις οκτώ ανάδοχοι συγκεντρώνουν το 65,5% τόσο του αριθμού όσο και της αξίας των συμβάσεων.
Πρόκειται για στοιχεία που αφορούν τις υπηρεσίες εσωτερικού ελέγχου σε δημόσιους φορείς, μεταξύ των οποίων και οι ΟΤΑ, και όχι το σύνολο των δημοτικών προμηθειών.
Η συγκέντρωση των αναθέσεων σε περιορισμένο αριθμό εταιρειών προκαλεί την ιδιαίτερη προσοχή του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Το Δικαστήριο επισημαίνει τον κίνδυνο οι ανάδοχοι να χρησιμοποιούν επαναλαμβανόμενα τα ίδια πρότυπα ελέγχου, χωρίς ουσιαστική προσαρμογή στις ανάγκες κάθε φορέα.
Χαρακτηριστικά, στην έκθεση γίνεται λόγος για κίνδυνο παραγωγής ελεγκτικού έργου τύπου «φασόν».
152 εκθέσεις ελέγχου χωρίς ούτε μία αρνητική γνώμη
Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι το εύρημα σχετικά με την αξιολόγηση των Συστημάτων Εσωτερικού Ελέγχου.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο εξέτασε 152 εκθέσεις εξωτερικών συνεργατών και διαπίστωσε ότι σε καμία δεν είχε διατυπωθεί αρνητική γνώμη για τη συνολική επάρκεια των συστημάτων.
Και αυτό, όπως αναφέρεται, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου δεν υπήρχε καταγεγραμμένο Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου ή δεν είχαν οριστεί οι δημοσιονομικά υπεύθυνοι.
Μάλιστα, οι εξωτερικοί συνεργάτες εμφανίζονται να διατυπώνουν υψηλότερα ποσοστά θετικών γνωμών, ιδίως όταν τους έχει ανατεθεί εξ ολοκλήρου η λειτουργία του εσωτερικού ελέγχου.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην έκδοση των εκθέσεων.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, τα τρία τέταρτα των δημόσιων φορέων αναθέτουν την παραλαβή των παραδοτέων των εξωτερικών συνεργατών σε όργανα εκτός της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου.
Σε ποσοστά που υπερβαίνουν το 90%, στα όργανα αυτά δεν συμμετέχει υπάλληλος με πιστοποίηση επάρκειας εσωτερικού ελεγκτή.
Έτσι, το ίδιο το Ελεγκτικό Συνέδριο θέτει ερωτήματα για την ικανότητα των φορέων να παρακολουθούν το έργο των αναδόχων και να αξιολογούν σωστά όσα παραλαμβάνουν.
Μόλις 19% με ολοκληρωμένα συστήματα – Έλεγχοι με «copy paste»
Ο γενικός έλεγχος του Ελεγκτικού Συνεδρίου πραγματοποιήθηκε σε 666 φορείς του δημόσιου τομέα.
Τα αποτελέσματα αποκαλύπτουν σημαντικές αδυναμίες:
Μόλις το 19% διαθέτει λειτουργικά ολοκληρωμένο Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου.
Το 81% δεν πληροί τα σχετικά κριτήρια.
Περίπου το 68% έχει καταγράψει λιγότερες από τις μισές διαδικασίες του.
Μόνο το 9,43% έχει ολοκληρώσει την καταγραφή των διαδικασιών.
Περίπου το 32% των φορέων που έχουν συστήσει Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου δεν έχει μεριμνήσει για τη στελέχωσή της.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί και η διαπίστωση ότι περίπου το 43% των φορέων που έχουν καταγράψει έστω κάποιες διαδικασίες δεν μπορεί να εκτιμήσει πόσες από αυτές λειτουργούν πραγματικά.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο συνδέει το φαινόμενο με τη χρήση έτοιμων υποδειγμάτων, τα οποία αντιγράφονται από άλλους φορείς χωρίς προσαρμογή στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε υπηρεσίας.
Στην έκθεση χρησιμοποιείται χαρακτηριστικά ο όρος «copy paste».
Πάντως, καταγράφεται βελτίωση ειδικά στους ΟΤΑ δεύτερου βαθμού, δηλαδή στις Περιφέρειες, χωρίς αυτό να αναιρεί τις συνολικές αδυναμίες του συστήματος.
Δημοτικά έργα: Έλεγχος σε 18 ΟΤΑ και 149 κατασκευαστικά έργα
Σημαντικά είναι και τα αποτελέσματα ειδικού ελέγχου για τη διαχείριση των δημόσιων έργων.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από 13 Υπηρεσίες Επιτρόπου στις τεχνικές υπηρεσίες 18 ΟΤΑ πρώτου και δεύτερου βαθμού, καθώς και σε 149 κατασκευαστικά έργα διαφόρων φορέων.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι δεν υπάρχει ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης των έργων σε όλη τη διάρκεια ζωής τους.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο διαπιστώνει ότι δεν προγραμματίζονται κατά κανόνα τακτικές συντηρήσεις και επιθεωρήσεις.
Αντίθετα, οι παρεμβάσεις γίνονται κυρίως όταν υπάρχουν αναφορές χρηστών ή εμφανίζονται έκτακτες βλάβες.
Επιπλέον, δεν αξιολογούνται επαρκώς η σκοπιμότητα και η βιωσιμότητα των έργων, ενώ δεν πραγματοποιείται συστηματικά ουσιαστική διαβούλευση με τους πολίτες.
Ακόμη, δεν υπάρχουν κατάλληλοι δείκτες απόδοσης για σημαντικές κατηγορίες έργων.
Υποστελεχωμένες τεχνικές υπηρεσίες και ελλιπής επίβλεψη
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις αδυναμίες επίβλεψης των κατασκευαστικών έργων.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι τεχνικές υπηρεσίες εμφανίζονται υποστελεχωμένες, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις διαπιστώθηκαν:Ελλείψεις στην τήρηση ημερολογίων έργων και ανακεφαλαιωτικών εκθέσεων.
Περιορισμένη παρουσία των επιβλεπόντων.
Ανεπαρκής τεκμηρίωση των ελέγχων ποιότητας.
Μη αξιοποίηση της δυνατότητας ανάθεσης της επίβλεψης σε εξωτερικούς φορείς.
Παράλληλα, κατά την εκπόνηση των μελετών δεν σταθμίζονται επαρκώς κίνδυνοι που συνδέονται με ακραία καιρικά φαινόμενα, γεωτεχνικές συνθήκες και περιβαλλοντικούς παράγοντες.
Τα ευρήματα αφορούν τόσο τη διαδικασία κατασκευής όσο και τη μελλοντική λειτουργία και ασφάλεια των έργων.
ΤΑΠ: Μόλις 21% συμμόρφωση – Το 37% των συστάσεων δεν εφαρμόστηκε
Ιδιαίτερα αποκαλυπτικά είναι τα αποτελέσματα του επανελέγχου για το Τέλος Ακίνητης Περιουσίας (ΤΑΠ).
Το Ελεγκτικό Συνέδριο εξέτασε την εφαρμογή των συστάσεων που είχε διατυπώσει στην προηγούμενη έκθεση του 2021.
Ο έλεγχος πραγματοποιήθηκε από 22 Υπηρεσίες Επιτρόπου σε 33 φορείς, εκ των οποίων 13 είχαν ελεγχθεί προηγουμένως και 20 παρουσίαζαν αντίστοιχα χαρακτηριστικά.
Τα αποτελέσματα είναι χαρακτηριστικά:
Κατάσταση συμμόρφωσης Ποσοστό
Πλήρης συμμόρφωση 21%
Μερική συμμόρφωση χωρίς διαδικασία πλήρους υλοποίησης σε εξέλιξη 35%
Συστάσεις που δεν εκτελέστηκαν 37%
Διαδικασία συμμόρφωσης σε εξέλιξη 7%
Οι διαπιστωμένες αδυναμίες αφορούν την καταγραφή των ακινήτων και των υπόχρεων, την επαλήθευση των απαλλαγών, τον σωστό υπολογισμό του τέλους και τη βεβαίωση και είσπραξή του για μη ηλεκτροδοτούμενα ακίνητα.
Επιπλέον, το Ελεγκτικό Συνέδριο εξετάζει κατά πόσο διασφαλίζεται ότι το 50% του εισπραττόμενου ΤΑΠ διατίθεται για τους σκοπούς που προβλέπει ο νόμος.
Το χαμηλό ποσοστό συμμόρφωσης δείχνει ότι σημαντικό μέρος των προβλημάτων που είχαν εντοπιστεί εξακολουθεί να παραμένει χωρίς πλήρη αντιμετώπιση.
Παραλίες: Έλεγχος σε 19 Δήμους – Ανεπαρκής συνεργασία και καθυστερήσεις στα πρόστιμα
Ειδική έρευνα πραγματοποιήθηκε και για τους μηχανισμούς ελέγχου στις παραχωρήσεις αιγιαλού και παραλίας.
Ο έλεγχος διενεργήθηκε από 16 Υπηρεσίες Επιτρόπου σε 19 Δήμους και 14 Κτηματικές Υπηρεσίες.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο διαπιστώνει ότι η ελεγκτική δραστηριότητα των ΟΤΑ είναι περιορισμένη και ότι δεν υπάρχει αποτελεσματική συνεργασία με τις Κτηματικές Υπηρεσίες.
Παράλληλα, δεν πραγματοποιούνται τακτικοί και κατάλληλα κατανεμημένοι έλεγχοι κατά τη διάρκεια της θερινής περιόδου.
Αντίθετα, η ελεγκτική δραστηριότητα επικεντρώνεται κυρίως στη διερεύνηση καταγγελιών, οι οποίες αυξήθηκαν σημαντικά με την εφαρμογή MyCoast.
Στην έκθεση καταγράφονται επίσης ελλείψεις στην ενημέρωση του Μητρώου Συμβάσεων Παραχώρησης, καθώς και περιορισμένη πρόσβαση των εμπλεκόμενων φορέων σε αυτό.
Ακόμη σοβαρότερο είναι το εύρημα ότι παρατηρούνται καθυστερήσεις στην επιβολή προστίμων και διοικητικών μέτρων.
Οι εκθέσεις αυτοψίας δεν συντάσσονται πάντοτε αμέσως, όπως προβλέπει ο νόμος, ενώ δεν πραγματοποιούνται επανέλεγχοι.
Σύμφωνα με το Ελεγκτικό Συνέδριο, οι καθυστερήσεις αυτές επιτρέπουν σε επιχειρήσεις που παραβαίνουν τους κανόνες να συνεχίζουν τη δραστηριότητά τους κατά τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου.
Μη νόμιμη σύμβαση βιοκλιματικής ανάπλασης Δήμου
Ξεχωριστό ενδιαφέρον για τις δημοτικές αρχές παρουσιάζει η απόφαση 101/2025 της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Με αυτή κρίθηκε μη νόμιμη σύμβαση βιοκλιματικής ανάπλασης παραλιακού μετώπου Δήμου.
Ο λόγος ήταν ότι η διακήρυξη απαιτούσε την εκτέλεση του συνόλου των εργασιών από τον προσφέροντα ή από έναν συμμετέχοντα στην ένωση οικονομικών φορέων.
Το Δικαστήριο έκρινε ότι ο συγκεκριμένος όρος περιόριζε αδικαιολόγητα τη δυνατότητα συμμετοχής επιχειρήσεων που θα μπορούσαν να στηριχθούν στις ικανότητες τρίτων.
Το έργο περιλάμβανε την κατασκευή πεζοδρομίων, ποδηλατοδρόμων και ελεύθερων κοινόχρηστων χώρων με πράσινο.
Σύμφωνα με την απόφαση, δεν τεκμηριώθηκε ότι οι συγκεκριμένες εργασίες απαιτούσαν την αποκλειστική ικανότητα ενός οικονομικού φορέα.
Κατά συνέπεια, ο όρος της διακήρυξης κρίθηκε ότι εμπόδιζε την ανάπτυξη υγιούς ανταγωνισμού.
Προμήθειες: Τι διευκρινίζει το Ελεγκτικό Συνέδριο για την έρευνα αγοράς
Σημαντική για τις δημοτικές προμήθειες είναι και η απόφαση 1356/2025 της Ολομέλειας.
Η απόφαση αφορά προμήθεια αυτοματοποιημένου συστήματος αποθήκευσης και διαχείρισης φαρμάκων και αναλωσίμων δημόσιου νοσοκομείου.
Το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι η υποχρέωση τεκμηρίωσης του προϋπολογισμού μέσω έρευνας αγοράς δεν σημαίνει πως πρέπει να διοργανώνεται ένας άτυπος διαγωνισμός.
Αρκεί η αναθέτουσα αρχή να έχει πραγματοποιήσει αποδεδειγμένα τις αναγκαίες και εφικτές ενέργειες για την αναζήτηση ενδεικτικών προσφορών.
Η συγκεκριμένη νομολογιακή κρίση έχει ενδιαφέρον και για τους Δήμους, καθώς αφορά την εφαρμογή του νόμου 4412/2016 στις δημόσιες προμήθειες.
Κτηματολόγιο: Εκκρεμότητες και ακίνητα αγνώστου ιδιοκτήτη
Ένα ακόμη ζήτημα με συνέπειες για τη διαχείριση της ακίνητης περιουσίας αφορά την κτηματογράφηση.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο διαπιστώνει ότι, παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών, εξακολουθεί να υπάρχει μεγάλος αριθμός ακινήτων καταχωρισμένων ως αγνώστου ιδιοκτήτη.
Στα προβλήματα περιλαμβάνονται η ελλιπής καταγραφή της δημόσιας περιουσίας, οι εκκρεμείς ενστάσεις και οι καθυστερήσεις σε κτηματολογικά γραφεία λόγω υποστελέχωσης.
Η έκθεση προειδοποιεί ότι η πρόωρη ολοκλήρωση διαδικασιών χωρίς προηγούμενη διευθέτηση εκκρεμοτήτων μπορεί να προκαλέσει παρατεταμένη αβεβαιότητα για το ιδιοκτησιακό καθεστώς ακινήτων.
Οι διαπιστώσεις αυτές παρουσιάζουν ενδιαφέρον και για την προστασία και αξιοποίηση της δημοτικής ακίνητης περιουσίας, χωρίς ο συγκεκριμένος έλεγχος να αφορά αποκλειστικά τους ΟΤΑ.
Το συνολικό συμπέρασμα για την Αυτοδιοίκηση
Η Ετήσια Έκθεση 2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου καταγράφει ένα σύνολο προβλημάτων που επηρεάζουν κρίσιμες λειτουργίες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Από την εξάρτηση των εσωτερικών ελέγχων από εξωτερικούς αναδόχους και τη συγκέντρωση συμβάσεων σε λίγες εταιρείες μέχρι τις ελλείψεις στην επίβλεψη έργων, στη διαχείριση του ΤΑΠ και στους ελέγχους των παραλιών, τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη ουσιαστικής εφαρμογής των προβλεπόμενων ελεγκτικών διαδικασιών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι τα προβλήματα δεν εντοπίζονται μόνο στη διαπίστωση παραβάσεων, αλλά και στην παρακολούθηση της συμμόρφωσης με προηγούμενες συστάσεις.
Το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι το ΤΑΠ, όπου η πλήρης συμμόρφωση παραμένει στο 21%.
Η έκθεση δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β΄ 6369/21.10.2026 και αποτελεί επίσημο κείμενο του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Πηγή: https://xiromeronews.blogspot.com/2026/10/blog-post_164.html
.
