Η ανατίναξη του τρένου στο Αιτωλικό

του Κώστα Σακαρέλου

 Στις 22 Ιουνίου 1944 αντάρτικη δύναμη 150 ανδρών του 2^ου εφεδρικού Τάγματος του ΕΛΑΣ, το οποίο είχε καπετάνιο του τον έφεδρο αξιωματικό Αλοΐσιο Ποταμίτη και στρατιωτικό του διοικητή τον επίσης έφεδρο αξιωματικό Νίκο Κούστα, σε συνεργασία και με την τεχνική καθοδήγηση Άγγλων σαμποτέρ, που ύστερα από συνεννόηση με τη διοίκηση του 36^ου εφεδρικού Συντάγματος του ΕΛΑΣ είχαν έρθει στην περιοχή, επιτέθηκε στον Σιδηροδρομικό Σταθμό Αιτωλικού.

Ανάμεσα στους αντάρτες βρίσκονταν και αρκετοί Κρικελλιώτες. Να αναφέρουμε αντιπροσωπευτικά τον Βασίλειο Νικολάου Κύρκο και τον Ηλία Ιωάννη Πάσσιο, που κατατάχτηκαν για τον σκοπό αυτό και οι δυο εθελοντικά στο Κρίκελλο Ευρυτανίας, λίγες μέρες πριν. «Μπροστά από το σπίτι μας περάσανε και οι δυο, με τα όπλα κρεμασμένα στους ώμους», θυμάται και αφηγείται η Βασιλική Σακαρέλου.

Ανατίναξαν αμαξοστοιχία που μετέφερε 45 Γερμανούς, μια κλούβα ομήρων και πολεμικό υλικό. Απελευθερώθηκαν σώοι όλοι οι όμηροι. Σκοτώθηκαν 27 Γερμανοί (άλλοι μελετητές ανεβάζουν τον αριθμό των νεκρών Γερμανών στους 43), ενώ δύο και κατ’ άλλους τρεις, πιάστηκαν αιχμάλωτοι.

Μεταξύ των θυμάτων ήταν και 3 χωροφύλακες, που συνόδευαν την αμαξοστοιχία. Καταστράφηκαν 2 ατμομηχανές και 3 βαγόνια. Πάρθηκαν ως λάφυρα: 1 μυδράλιο με 1.300 σφαίρες, πολλά ατομικά όπλα και πυρομαχικά, είδη ιματισμού και υπόδησης. Οι απώλειες του ΕΛΑΣ ανήλθαν σε 6 νεκρούς και 15 τραυματίες.

Ο Κώστας Νικολάου Κούστας, γιος του καπετάνιου του 2/36 εφεδρικού τάγματος του ΕΛΑΣ που σχεδίασε, οργάνωσε και πραγματοποίησε την επιχείρηση, επικαλούμενος το αρχείο του πατέρα του, αναφέρει ότι σε αυτήν έχασαν τη ζωή τους 30 Γερμανοί και 13 Έλληνες, από τους οποίους οι 8 ήταν αντάρτες και οι υπόλοιποι 5 επιβάτες της αμαξοστοιχίας.

Σύμφωνα με τον ίδιο, στην επιχείρηση έχασαν τη ζωή τους οι αντάρτες: Μανώλης Λεμονής και Σταύρος Ζενεμπής από το Αιτωλικό, Νίκος Έξαρχος από τη Χαραυγή Θεσπρωτίας, Γιάννης Σιμήρης από το Μεσολόγγι, Μάρκος Μάρκου και Βασίλης Κρανιώτης από το Ευηνοχώρι, Άγγελος Δαραμούσκας από το Κούμανι Ηλείας και ένας Ιταλός αντιφασίστας ονόματι Βιτόριο.

Ακόμα, τραυματίστηκαν οι αντάρτες Θεοφάνης Δημαράς, με διαμπερές τραύμα στο στήθος από το οποίο απεβίωσε αργότερα και ο Γιώργος Βλάχος από τον Γαλατά.

Από τους πέντε νεκρούς επιβάτες της αμαξοστοιχίας, αναφέρει ονομαστικά τους: Γεράσιμο Μαρούδα – ιερέα, Γεώργιο Σκουφή – σιδηροδρομικό, Γιώργο Καφρίτσα και Αρσινόη Λύτρα. Γράφει ακόμα ότι τραυματίστηκε ελαφρά ο επιβάτης του τρένου Χρήστος Χριστοδούλου.

Το 2/36 εφεδρικό τάγμα του ΕΛΑΣ, που είχε ως έδρα του το χωριό Σιβίστα (Ελληνικά), πριν από αυτή την επιχείρηση και σε εκτέλεση σχετικής διαταγής του Γενικού Αρχηγείου του ΕΛΑΣ, φρόντισε και πραγματοποίησε μια σειρά από πολεμικές επιχειρήσεις, σημαντικότερες από τις οποίες ήταν οι εξής:

• Ανατίναξε τη γαλαρία της Κλόκοβας, διακόπτοντας με τον τρόπο αυτό, την οδική επικοινωνία Μεσολογγίου – Ναυπάκτου.
• Εξουδετέρωσε τον ιερέα Σπυρίδωνα Καραβία από το Δοκίμι Αγρινίου, ο οποίος με ομάδα ταγματασφαλιτών τρομοκρατούσε τους αγρότες της ευρύτερης περιοχής Αγρινίου.
• Ανατίναξε τη γέφυρα στο τέρμα της Κλεισούρας (Φραγκουλέικα), στον άξονα οδικής σύνδεσης του Μεσολογγίου με το Αγρίνιο και απέκλεισε το πέρασμα των Γερμανών κατακτητών από το Αγρίνιο στο Μεσολόγγι και αντίστροφα.
• Ομάδα ανταρτών, με επικεφαλής τον αντάρτη Γιάννη Σαπλαούρα και τον δικηγόρο Σταύρο Κούσουλα, ανατίναξε μια επιβατική αμαξοστοιχία στη θέση «Τραγάνα», χρησιμοποιώντας μια νάρκη μεγάλης εκρηκτικής ισχύος, με αποτέλεσμα – λόγω κατηφόρας – η αμαξοστοιχία να βρεθεί 100 μέτρα μέσα σε φαράγγι και να ανασυρθεί μετά την απελευθέρωση.
• Ολιγομελές τμήμα του 2/36 εφεδρικού ΕΛΑΣ εξουδετέρωσε τη γερμανική φρουρά του τρένου στον Σταθμό του Γαλατά κι έριξε την αμαξοστοιχία στον προβλήτα του Κρυονερίου, ενέργεια που ανήκει στον αγωνιστή μηχανοδηγό Νίκο Αντώνογλου.

Πηγές:

1. Νικολακόπουλος Ι. Κων/νος: «Αντιστασιακά και άλλα θέματα», εκδόσεις «Πασχέντη», Αγρίνιο 2008
2. Σακαρέλος Γ. Κων/νος: «Από το Κρίκελλο στα χνάρια τους … τα χρόνια της Αντίστασης και του Εμφυλίου», εκδόσεις «Γράμμα», Μεσολόγγι 2016

Πηγή: https://www.aixmi-news.gr/i-anatinaxi-tou-trenou-sto-aitoliko/

.