Μεσολόγγι : To Τμήμα Αλιείας & Υδατοκαλλιεργειών σχετικά με «τραυματισμό» από λαγοκέφαλο στην Τουρλίδα

 Με αφορμή πρόσφατη αναφορά τραυματισμού λουόμενου από θαλάσσιο οργανισμό στην περιοχή του Μεσολογγίου και την πιθανή απόδοση του περιστατικού σε λαγοκέφαλο (Lagocephalus sceleratus), κρίνεται σκόπιμο να επισημανθούν ορισμένα στοιχεία, ώστε το γεγονός να αξιολογηθεί με την απαραίτητη επιστημονική ψυχραιμία και χωρίς να δημιουργηθεί αδικαιολόγητη ανησυχία.

Καταρχάς, χωρίς άμεση παρατήρηση, φωτογραφία ή άλλο στοιχείο που να επιτρέπει την ασφαλή αναγνώριση του οργανισμού, δεν είναι επιστημονικά ορθό ένας τραυματισμός να αποδίδεται σε συγκεκριμένο είδος αποκλειστικά από τη μορφή του τραύματος.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, μάλιστα, υπάρχουν σοβαροί λόγοι που καθιστούν ιδιαίτερα μικρή την πιθανότητα ο τραυματισμός στην περιοχή του Μεσολογγίου να προκλήθηκε από λαγοκέφαλο.

Lagocephalus sceleratus 

Ο λαγοκέφαλος αποτελεί εισβολικό είδος που έχει πλέον εξαπλωθεί σε μεγάλο μέρος της Μεσογείου. Η παρουσία και κυρίως η αφθονία του, ωστόσο, παρουσιάζουν σημαντικές γεωγραφικές διαφοροποιήσεις. Οι μεγαλύτερες συγκεντρώσεις του έχουν καταγραφεί κυρίως στην Ανατολική Μεσόγειο και σε περιοχές του νοτιοανατολικού Αιγαίου. Αντίθετα, στο Ιόνιο και ιδιαίτερα στην περιοχή του Μεσολογγίου δεν υπάρχουν μέχρι σήμερα στοιχεία που να υποδεικνύουν πληθυσμούς και αφθονίες ανάλογες με εκείνες των περιοχών όπου έχουν καταγραφεί περιστατικά τραυματισμών.

Παράλληλα, ο Lagocephalus sceleratus δεν χαρακτηρίζεται από τη διεθνή βιβλιογραφία ως είδος που συστηματικά επιτίθεται στον άνθρωπο. Διαθέτει πράγματι εξαιρετικά ισχυρή οδοντοστοιχία και μπορεί να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό. Οι γνωστές περιπτώσεις δαγκώματος, όμως, συνδέονται κυρίως με συγκεκριμένες συνθήκες αλληλεπίδρασης ανθρώπου–ψαριού, όπως πιθανή λανθασμένη αναγνώριση άκρων ως τροφής, συγκέντρωση ψαριών λόγω παροχής τροφής ή χειρισμό αιχμαλωτισμένων ατόμων, οπότε το δάγκωμα μπορεί να αποτελεί αμυντική αντίδραση.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά είναι τα στοιχεία που παρουσιάζουν οι Ulman et al. (2024) για τις επιπτώσεις των εισβολικών pufferfish στην ανθρώπινη υγεία στην Ανατολική Μεσόγειο. Για την περίοδο 2004–2023 καταγράφηκαν μόλις 28 περιστατικά φυσικής επίθεσης, παρά την πολύ μεγάλη εξάπλωση και την υψηλή αφθονία του λαγοκέφαλου σε αρκετές περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου. Από αυτά, 14 αφορούσαν λουόμενους. Σε σχέση με τον τεράστιο αριθμό ανθρώπων που χρησιμοποιούν τις παράκτιες περιοχές της Μεσογείου, τα περιστατικά αυτά υποδεικνύουν ότι η πιθανότητα τραυματισμού λουόμενου είναι εξαιρετικά περιορισμένη.

Η πιθανότητα ενός τέτοιου περιστατικού γίνεται ακόμη μικρότερη όταν εξετάζεται μια περιοχή όπως το Μεσολόγγι, όπου δεν έχει τεκμηριωθεί υψηλή αφθονία του είδους αντίστοιχη με εκείνη της Ανατολικής Μεσογείου.

Αντίθετα, στις παράκτιες και λιμνοθαλάσσιες περιοχές της Δυτικής Ελλάδας απαντούν σε σημαντικά μεγαλύτερη αφθονία άλλα είδη ψαριών που δυνητικά μπορούν να προκαλέσουν τραυματισμούς σε λουόμενους.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο σαργός (Diplodus sargus), ένα ιδιαίτερα κοινό παράκτιο είδος.

Diplodus sargus

Οι Tiralongo et al. (2024) δημοσίευσαν τις πρώτες επιστημονικά τεκμηριωμένες περιπτώσεις τραυματισμού ανθρώπων από Diplodus sargus στη Μεσόγειο.

Οι καταγεγραμμένοι τραυματισμοί αφορούσαν, μεταξύ άλλων, άκρα του σώματος και περιγράφηκαν ως μικρού ή μεσαίου μεγέθους αλλά σχετικά βαθιά τραύματα. Η συγκεκριμένη καταγραφή καταδεικνύει ότι ένας τραυματισμός λουόμενου από ψάρι δεν αποτελεί από μόνος του ένδειξη παρουσίας λαγοκέφαλου.

Με βάση, επομένως, τα διαθέσιμα επιστημονικά και βιογεωγραφικά δεδομένα, η υπόθεση ότι ένας μη παρατηρημένος θαλάσσιος οργανισμός που προκάλεσε τραυματισμό λουόμενου στην περιοχή του Μεσολογγίου ήταν λαγοκέφαλος θεωρείται εξαιρετικά ασθενής και δεν τεκμηριώνεται από τα υπάρχοντα στοιχεία.

Η πιθανότητα δεν μπορεί να αποκλειστεί απολύτως χωρίς την ταυτοποίηση του οργανισμού. Ωστόσο, η χαμηλή καταγεγραμμένη αφθονία του λαγοκέφαλου στη συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή, σε συνδυασμό με τη συμπεριφορά του είδους και την εξαιρετικά μικρή συχνότητα καταγεγραμμένων επιθέσεων σε λουόμενους, συνηγορούν σαφώς κατά της απόδοσης του συγκεκριμένου περιστατικού σε λαγοκέφαλο.

Η εξάπλωση του Lagocephalus sceleratus στη Μεσόγειο αποτελεί πραγματικό οικολογικό και αλιευτικό πρόβλημα. Επιπλέον, λόγω της τετροδοτοξίνης που περιέχει, η κατανάλωσή του εγκυμονεί σοβαρό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία. Τα ζητήματα αυτά, όμως, δεν πρέπει να συγχέονται με την παρουσίαση του είδους ως συχνής ή άμεσης απειλής για τους λουόμενους.

Η ενημέρωση του κοινού σχετικά με την εξάπλωση των ξενικών ειδών είναι απαραίτητη. Εξίσου σημαντικό είναι η ενημέρωση αυτή να στηρίζεται σε επιστημονικά τεκμηριωμένα δεδομένα, ώστε ένα μεμονωμένο περιστατικό, στο οποίο ο υπεύθυνος οργανισμός δεν έχει ταυτοποιηθεί, να μην οδηγεί στη δημιουργία δυσανάλογου φόβου σχετικά με την παρουσία του λαγοκέφαλου στην περιοχή του Μεσολογγίου.

Σε κάθε περίπτωση, εκφράζονται ευχές για γρήγορη και πλήρη ανάρρωση του ατόμου που τραυματίστηκε.

Πηγή: https://www.agriniolike.gr/2026/09/lagokefalos.html

.