Νέα αρχαιολογική αποκάλυψη στην Κατούνα: Μετά το Λουτράκι, εντοπίστηκε τεράστιος Μυκηναϊκός τάφος στις Χώνες
Μέσα από το Katouna News
Ένα από τα σημαντικότερα και πιο επιβλητικά μνημεία της αρχαιότητας στην Αιτωλοακαρνανία «κρύβεται» στην Κατούνα, μαρτυρώντας το ένδοξο και εύρωστο παρελθόν της περιοχής. Ο λόγος για τον θολωτό τάφο στη θέση Χώνες Κατούνας, ο οποίος αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους τάφους αυτού του τύπου σε ολόκληρο τον νομό, με τη διάμετρο του θόλου του να ξεπερνά τα 7 μέτρα και το σωζόμενο ύψος του να φτάνει το 1,25 μέτρο.
Βρίσκετε λίγο έξω από την Κατούνα στον δρόμο προς Τρύφου και είναι επισκέψιμος
Μια αρχιτεκτονική ιδιοτυπία της περιοχής
Η κατασκευή του τάφου ξεχωρίζει για την ιδιαίτερη επιμέλεια των πλευρικών του τοιχωμάτων. Παράλληλα, παρουσιάζει μια μοναδική αρχιτεκτονική ιδιοτυπία, η οποία είναι ευρύτερα διαδεδομένη στην περιοχή της Αιτωλοακαρνανίας: την απουσία στένωσης στο στόμιο της εισόδου, καθώς και τη διαμόρφωση του δρόμου και του στομίου ως μιας ενιαίας, εντυπωσιακής κατασκευής.
Στα ανατολικά του φραγμένου στομίου, η αρχαιολογική σκαπάνη ερεύνησε έναν μικρό ελλειψοειδή αποθέτη, ο οποίος ωστόσο δεν απέδωσε ευρήματα.
Τα πολύτιμα ευρήματα
Αν και ο τάφος βρέθηκε συλημένος από αρχαιοκάπηλους, η αρχαιολογική του αξία παρέμεινε ανεκτίμητη. Η ανασκαφή απέδωσε πλήθος σημαντικών ευρημάτων, ανάμεσα στα οποία ξεχωρίζουν:
Πλούσια κεραμική
Σφραγιδόλιθοι και ψήφοι από πολύτιμους και ημιπολύτιμους λίθους
Πήλινα και λίθινα σφονδύλια
Διακοσμητικά πλακίδια και χρυσά κοσμήματα
Τα αντικείμενα αυτά αποτελούν αδιάψευστο μάρτυρα ότι το μνημείο φιλοξενούσε επιφανείς νεκρούς της εποχής. Πρόκειται για έναν ομαδικό – οικογενειακό τάφο, ο οποίος βρισκόταν σε συνεχή χρήση για δύο αιώνες, από τον 14ο έως τον 12ο αιώνα π.Χ.
Το ιστορικό πλαίσιο: Ο τάφος κατασκευάστηκε κοντά σε έναν αρχαίο οδικό άξονα που ένωνε την Αιτωλία με την Ακαρνανία και τη γειτονική Ήπειρο. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι σχετιζόταν με κάποια εύρωστη οικιστική εγκατάσταση στην περιοχή, η οποία ωστόσο δεν έχει εντοπιστεί ακόμα από την αρχαιολογική έρευνα.
Ένας ευλογημένος και οχυρός τόπος
Η επιλογή της τοποθεσίας δεν ήταν τυχαία. Η θέση «Χώνες» περιβάλλεται από λοφίσκους που προσφέρουν φυσική οχύρωση, ενώ παράλληλα εξασφαλίζει διέξοδο προς τον Αμβρακικό κόλπο. Το έντονο υδάτινο στοιχείο –με τον ποταμό της Νύσσας και τις φυσικές πηγές νερού– σε συνδυασμό με τα εύφορα πεδινά τμήματα της γύρω περιοχής, προσέφεραν στους κατοίκους της εποχής επάρκεια αγροτικών προϊόντων και τις ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξη ενός σπουδαίου πολιτισμού.
Η χρονολόγηση (14ος – 12ος αιώνας π.Χ.): Αυτή η περίοδος συμπίπτει ακριβώς με την ακμή και την ύστερη φάση του Μυκηναϊκού πολιτισμού στην Ελλάδα (ειδικότερα οι φάσεις Υστεροελλαδική ΙΙΙΑ έως Υστεροελλαδική ΙΙΙΓ).
- Ο αρχιτεκτονικός τύπος («Θολωτός τάφος»): Ο κυκλικός θολωτός τάφος με «δρόμο» (διάδρομο) και «στόμιο» (είσοδο) είναι η κατεξοχήν αρχιτεκτονική υπογραφή της μυκηναϊκής άρχουσας τάξης. Χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά για την ταφή βασιλέων, τοπαρχών και επιφανών οικογενειών.
- Τα κτερίσματα: Οι σφραγιδόλιθοι, οι ψήφοι (χάντρες) από ημιπολύτιμους λίθους και τα χρυσά κοσμήματα είναι τυπικά δείγματα της μυκηναϊκής μεταλλοτεχνίας και μικροτεχνίας που συναντάμε σε πλούσιους τάφους της εποχής.
Το γεγονός ότι βρίσκεται στην Αιτωλοακαρνανία (τη δυτική περιφέρεια του μυκηναϊκού κόσμου) και έχει διάμετρο πάνω από 7 μέτρα, τον καθιστά εξαιρετικά σπουδαίο, καθώς αποδεικνύει ότι η περιοχή ήταν πλούσια και πλήρως ενταγμένη στο μυκηναϊκό δίκτυο εμπορίου και εξουσίας.
Η σχέση με το Μυκηναϊκό θολωτό τάφο του Λουτρακίου ομοιότητες και διαφορές
Στην πραγματικότητα, πρόκειται για δύο διαφορετικούς Μυκηναϊκούς θολωτούς τάφους που ανήκουν στην ίδια ευρύτερη αρχαιολογική περιοχή (τον Δήμο Ακτίου – Βόνιτσας σήμερα) και μαρτυρούν πόσο σημαντικό κέντρο ήταν η Κατούνα κατά τη Μυκηναϊκή εποχή.
Ο τάφος που ανέσκαψε ο διακεκριμένος αρχαιολόγος Λάζαρος Κολώνας στο Λουτράκι Κατούνας (το οποίο είναι ο παραθαλάσσιος επίνειος οικισμός της Κατούνας στον Αμβρακικό) παρουσιάζει εκπληκτικές ομοιότητες αλλά και κάποιες διαφορές με αυτόν στις Χώνες:
Η ίδια σπάνια αρχιτεκτονική «υπογραφή»
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι και ο τάφος στο Λουτράκι έχει την ίδια ακριβώς αρχιτεκτονική ιδιοτυπία που αναφέρεται στο κείμενό παραπάνω για τις Χώνες:
Δεν έχει τη συνηθισμένη στένωση στο στόμιο της εισόδου.
Ο «δρόμος» (ο διάδρομος) και το στόμιο είναι χτισμένα ως ενιαία κατασκευή.
Αυτό αποδεικνύει ότι και οι δύο τάφοι χτίστηκαν από το ίδιο τοπικό εργαστήριο μαστόρων ή ακολουθούσαν την ίδια ακριβώς αρχιτεκτονική τάση της Αιτωλοακαρνανίας.
Ο τάφος στις Χώνες που περιγράφεις είναι ένας από τους μεγαλύτερους της περιοχής, με διάμετρο που ξεπερνά τα 7 μέτρα.
Ο τάφος στο Λουτράκι χαρακτηρίζεται ως ο «μικρός τάφος» της περιοχής. Ωστόσο, η δική του θόλος είχε την τύχη να διατηρηθεί εσωτερικά σε εξαιρετική κατάσταση (σώζονται δεκάδες στρώσεις λίθων).
Ενώ ο τάφος στις Χώνες ήταν ομαδικός-οικογενειακός (σε χρήση από τον 14ο έως τον 12ο αι. π.Χ.), τα ευρήματα από το Λουτράκι (όπως ανάγλυφες παραστάσεις με κριάρια κ.ά.) έδειξαν ότι εκεί είχε ταφεί, μεταξύ άλλων, ένας σημαντικός στρατιωτικός αξιωματούχος ή τοπικός άρχοντας.
Οι δύο αυτοί τάφοι (Χώνες και Λουτράκι) συνδέονται στενά.
Επιβεβαιώνουν ότι κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού, η περιοχή της Κατούνας δεν ήταν ένας απομονωμένος τόπος, αλλά ένα εύρωστο μυκηναϊκό κέντρο με ισχυρή οικονομία, εμπορικές προσβάσεις στον Αμβρακικό κόλπο και μια κυρίαρχη τάξη ευγενών και πολεμιστών που έχτιζαν μνημειώδεις τάφους για να επιδείξουν τη δύναμή τους.
.
